ลอยกระทงมิใช่เรื่องเฉพาะของไทย ประเทศเพื่อนบ้านอย่างลาว พม่า และกัมพูชา มีประเพณีคล้ายกัน เช่น การลอยโคมไฟหรือลอยสิ่งของลงน้ำในวันเพ็ญเดือน 12 สิ่งเหล่านี้สะท้อนถึง การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประเทศไทยได้ปรับประเพณีเหล่านี้ให้เข้ากับ วิถีชีวิตและสภาพแวดล้อมท้องถิ่น จนเกิดเอกลักษณ์เฉพาะของลอยกระทงไทย

การลอยกระทงในเมืองสำคัญ
เชียงใหม่ขึ้นชื่อเรื่องประเพณียี่เป็ง ซึ่งมักจัดพร้อมกับการลอยกระทง ประชาชนไม่ได้เพียงลอยกระทงบนแม่น้ำปิงเท่านั้น แต่ยังปล่อยโคมลอยขึ้นฟ้า แสงไฟจากโคมสะท้อนบนท้องฟ้าและผิวน้ำ สร้างบรรยากาศงดงามและน่าตื่นตาตื่นใจ อย่างไรก็ตาม การปล่อยโคมลอยเพิ่งได้รับความนิยมในไม่กี่ปีที่ผ่านมา โดยผ่านการส่งเสริมของหน่วยงานรัฐโดยเฉพาะหน่วยงานด้านการท่องเที่ยว กิจกรรมนี้แม้เพิ่มสีสันและดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่ก็ทำให้ประเพณีลอยกระทงผิดเพี้ยนไปจากแก่นเดิม ทั้งในแง่สิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย โคมลอยที่ตกลงมาอาจก่อให้เกิดไฟไหม้บ้านเรือนหรือพื้นที่เกษตรกรรม และยังเป็นอันตรายต่อผู้คนและสัตว์ ดังนั้น หน่วยงานรัฐควรมีความรอบคอบในการส่งเสริมกิจกรรมเหล่านี้ และต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น คำนึงถึงทุกมิติ ทั้งเศรษฐกิจ ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อม

อยุธยา เมืองเก่าที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์ จัดงานลอยกระทงในแม่น้ำเจ้าพระยาและคลองรอบเมืองเก่า โดยเน้นรักษาประเพณีดั้งเดิม กระทงส่วนใหญ่ทำด้วยมือ แสดงถึงความตั้งใจและความพิถีพิถันในการสืบสานคุณค่าไทย อย่างไรก็ตาม การใช้ประทัดและพลุเพื่อเพิ่มสีสันสร้างทั้งมลพิษทางเสียงและอากาศ อีกทั้งยังเพิ่มความเสี่ยงต่ออุบัติเหตุ การงดกิจกรรมเหล่านี้จึงควรพิจารณาเพื่อความปลอดภัยของผู้เข้าร่วมงานและชุมชน
ระยองเน้นแนวทางความยั่งยืนและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม กระทงส่วนใหญ่ทำจากวัสดุธรรมชาติ เช่น ใบตอง ข้าวเหนียว หรือวัสดุที่ย่อยสลายได้ง่าย เพื่อลดมลพิษในแม่น้ำและทะเล การปรับแนวทางเช่นนี้ไม่เพียงลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังช่วยให้ผู้เข้าร่วมงานสนุกไปพร้อมกับเรียนรู้เรื่องการอนุรักษ์และความรับผิดชอบต่อธรรมชาติ

อีกเรื่องที่ควรระวังคือการใช้ ประทัด พลุ และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ในช่วงเทศกาล การจุดประทัดและพลุอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุไฟไหม้หรือทำร้ายผู้คนและสัตว์ รวมถึงสร้างมลพิษทางเสียงและอากาศ การดื่มเหล้าแม้ว่าจะเป็นส่วนหนึ่งของความสนุกสนาน แต่ก็เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุ เช่น การลื่นตกน้ำหรือการทะเลาะวิวาท การรณรงค์ลดการใช้พลุและประทัด พร้อมกับสร้างบรรยากาศงานที่ปลอดภัยและคำนึงถึงสุขภาพและความปลอดภัยของผู้เข้าร่วม จึงเป็นสิ่งสำคัญ